CoolmanJr

Atatürk, efsane ve gerçek
Taha Akyol

TAM bağımsızlık; yabancı sermaye, dış borç falan... Bu konulara Atatürk nasıl bakıyordu?
Eminim hazır bir cevap vardır zihnimizin içinde.
Şimdi zihnimizin dışındaki olgulara bakalım:
Nutuk'ta da adı geçen Celalettin Arif Bey 1920'de Ereğli'de sahip olduğu kömür madeni işletme imtiyazını İtalyanlara satıyor; Atatürk'ün yönettiği oturumda Meclis bu imtiyaz satışını normal ticari muamele sayarak onaylıyor!
Amerikan Chester Şirketi'ne imtiyaz veriyor! Buna göre Chester şirketi, Musul istikametinde yapacağı demiryolunun etrafında 40 km genişliğindeki bir şeritte, petrol dahil her türlü yeraltı zenginliklerini arama ve işletme imtiyazına sahip oluyor.

1924 yılında yabancıların Türkiye'de belediye sınırları içinde emlak satın almalarını sınırlayan yasal engelleri kaldırıyor!..

Yabancı sermaye

1930'larda montaj sanayii kurması için Ford'la anlaşma imzalanıyor. Yabancılarla ortak şirketler kuruluyor, bu şirketlere Atatürk'ün yakın arkadaşları ve onun atadığı 30 kadar milletvekili ortak oluyor.
Yabancı sermayenin, özellikle Amerikan sermayesinin katılımıyla Merkez Bankası kurulmasına karar veriliyor!
Atatürk'ün Dışişleri Bakanı Tevfik Rüştü Bey, Amerika'nın "mali yardım için Türkiye'nin endişesiz başvurabileceği bir ülke" olduğunu söylüyor. Amerikan Ticaret Bakanlığı Müsteşarı Klein Ankara'ya geliyor, Atatürk ona "tercihen Amerikan sermayesini arzu ettiğini" söylüyor.

1930 krizi atlatıldıktan sonra yeniden yabancı sermaye girişi başlıyor, 1934-1938 arasında 32 yabancı şirket daha Türkiye'ye geliyor.
1926-1933 döneminde yabancı sermaye Türkiye'de 39 milyon lira yatırım yapıyor, dışarıya yaptığı transfer ise 70 milyona yaklaşıyor!

Almanya ile dış ticaretimizde "tarihte görülmedik" bir bağımlılık oluşuyor, bunu dengelemek için Atatürk İngiltere ile o zamana kadarki en büyük dış borç anlaşmasını imzalıyor; 100 milyon lira! Atatürk, borç bulmak için Şükrü Saracoğlu'nu Amerika'ya gönderiyor! Atatürk Meclis'te yaptığı konuşmada dış borç bulmayı ülkenin mali itibarı olarak niteliyor!
Böyle örnekleri sıralamak ve Atatürk'ün sözlerini aktarmak için bu köşe yetmez.

Hangi Atatürk?

Size farklı bir Atatürk resmi de çizebilirdim: Sovyetler'le konuşurken söyledikleri, emperyalizmi yerden yere vuran ifadeleri, millileştirme politikaları... İlhan Selçuk'un, Doğan Avcıoğlu'nun çizdiği 'Baasçı' bir Atatürk resmi!
Atatürk'ten bir söz aktarıldığında hemen tarihine, hangi şartlarda öyle konuştuğuna bakmak gerekir.
Atatürk'ten "seçmeler" yaparak sağcı, solcu, özgürlükçü, otoriter, devletçi, liberal Atatürk resimleri çizmek mümkündür! Yanlış olan, böyle 'seçmece'leri "efsane" haline getirip tarihsel gerçekliğin dışında bir 'siyasi itikat' gibi, bir dogma gibi zihinlere dayatmaktır!

Atatürk iki Dünya Savaşı arasındaki dünyada yaşamış büyük bir dâhidir. O dönem bugünden çok farklıdır; mesela uluslararası ekonomik hareketler belki bugünün binde biri kadardır!
O da kendi zamanının verileriyle, karşılaştığı sorunlara göre davranmıştır.
Atatürk Türkiye için milli bir simgedir; bayrakla bütünleşmiştir. Bir doktrin babası değildir.
Bugünkü bambaşka dünyamızda kendi çağımızın verileriyle düşünmek zorundayız; Türkiye'yi geçmişin değil, geleceğin dünyasında yaşatmak için!

__________________