Ci@net&SouL

Microsoft geçtiğimiz hafta Internet Explorer 8'in ilk Beta sürümünü tüm kullanıcılara açtı. Bizde bu fırsattan istifade bir göz atalım dedik.

Tarayıcı yazılım geliştirilmesini özetleyecek olursak %80 strateji %20 programlama şeklinde ifade edebilirdik. Neden? Çünkü internet tarayıcıları artık bir PC'nin en çok kullanılan en uzun süre açık kalan yazılımları. Günümüzde bilgisayar kullanıcılarının çoğu internet tarayıcısını nadiren kapıyor. Online uygulamaların da gün be gün artması sayesinde bazen sistemimizde kurulu oyun, ofis yazılımı, sözlük gibi yazılımları açmadığımız bunların yerine webdeki benzerlerini kullandığımız günler bile oluyor. Kısaca internet tarayıcı pazarı çok kıymetli. Mobil internet tarayıcı pazarı da henüz kızışmamış ayrı bir cephe.
Bir yanda masaüstü işletim sistemi pazarında ezici paya sahip Microsoft. Diğer yanda ise Firefox ve Opera gibi nispeten gelişmiş daha güvenli rakipler. Bu kızışmış yarışta Microsoft için ortaya atılan iddia ekseriyetle pazar payını ve Internet Explorer'ın işletim sistemi ile birlikte dağıtılıyor olması nedeniyle haksız rekabete yol açtığı, bu tekelden istifade ederek genel kabul görmüş web standartları yerine bunları kendine has yorumlayarak kendi standartlarını webde dikta etmiş olması (böylece sitelerin rakiplerce düzgün görüntülenmesini engellemesi, dolayısıyla kullanıcıların IE dışı tarayıcılara yüz vermemesini sağlaması). İddialar kimine komplo teorisi gibi gözükse de ne yazık ki kısmen doğru: IE6 onca gelişmiş rakibine rağmen hala çok yüksek bir pazar payına sahip. Avrupa Birliği ve çeşitli merciler de Microsoft'un tutumundan memnun değil,açılan davalar ve verilen cezalar malumunuz.

Fakat bu muhabbeti bir kenara bırakalım ve esas konuya yani Microsoft'un işinin zorluğuna gelelim: en hakim tarayıcıyı siz geliştiriyorsunuz ve kullanıcılara karşı yükümlülüğünüz var. IE 5.5 zamanında geliştirilmiş IE6 ile düzgün gözükmesine (bilinçli veya bilinçsiz) müsaade ettiğiniz fakat standartlara uygun olmayan yüzbinlerce intranet veya internet sitesi şu an yayında ve yeni bir tarayıcı çıkartıp "ben geçmişi inkar ediyorum, herkes kalksın kodlarını sıfırdan yazsın" deme lüksünüz yok. Bir yandan da standartlara uymanız için politik bir baskı mevcut (AB'yi kastediyoruz), hükümetler ve devletler tekelciliğe pek müsaade etmiyor ve o makamlara da mecburen ceza yememek için şirin gözükmeniz gerek.

Aslında bu sorun diğer tarayıcıların da bir zamanlar sorunu idi ve farklı render modları kullanılarak çözülmeye çalışılmıştı. Şayet kodun başında Doctype anahtarı kullanılmadı ise Firefox ve Opera da Standart mod yerine Quirks Mode adı verilen kodlara müsamaha gösteren ikinci bir mod kullanıyorlar. Örneğin Firefox'un bir site için hangi modu kullandığını Page Info diyaloğundan görebilirsiniz. Özetle aslında hiç bir tarayıcı %100 standartlara uymuyor, uyması da çok zor.
IE8 de geçmiş akrabaları ile uyumu devam ettirmek için benzer bir yola başvuruyor. Tarayıcı 3 ana render mod ile karşımıza çıkacak. Quirks modu ile eski siteler, Strict modu ile IE7 uyumlu siteler çalıştırılabilecek. Şayet web programcısı şu alttaki gibi bir satırı web sitesi için yazdığı kodun başına eklerse IE8 ile gelecek daha gelişmiş özellikler ile sitesinin görüntülenmesini talep edebilecek(yani 3.mod olan Standards modu kullanılacak):

Özetle firma bu 3 farklı modu kullanarak hem zamanında Internet Explorer ile sitem doğru düzgün gözüksün diye bağıra çağıra inleye inleye kod yazmış gariban-çilekeş web programcılarını yeniden eziyet etmemiş olacak hem de kendisine yapılan politik baskılardan kurtulacak. Tabii ki sadece teoride. Örneğin IE9 çıktığında yine geriye uyumluluk için bu sefer başka bir anahtar mı icat edilecek? Birçok kişinin bu pratik çözümden samimi bir şekilde ürktüğünü ve Microsoft'un yine web programcılarının başına yeni bir çorap ördüğünü düşündüğünü burada not olarak düşelim (örneğin Safari ekibi).
Betayı buradan çekebilirsiniz. WGA onayı istediğini unutmayın. Test sistemimizde kendini IE7'nin üzerine kurdu (IE7 uçarsa şuradan standalone versiyonunu kurabilirsiniz). 14 MB'lık bir dosya çektik. Kurulumdan sonra reboot şart