alperen195

ewt arkadaşlar şimdi size asp hakkında bilgi verecegim işnize inşallah yarar
kolayı gelsin
Bu yeni yazı dizisinde asp’yi başlangıç ve uzman kullanıcılar olmak üzere iki bölümde inceleyeceğim. Başlangıç bölümü asp ye ilk defa başlayacaklar hedef alınarak hazırlanacaktır. Uzman bölümü ise tamamen asp bilgisi olanların bu bilgileri ile performanslarını artırmaları veya yeni kod teknikleri ile yeni teknolojileri öğrenerek uygulamalarını konu almıştır.

Şu anda okumakta olduğunuz yazı asp’ye yeni başlayanlar ve geliştirmek isteyenler için hazırlanmıştır. Eğer seviye size düşük geldi ise bir sonraki makaleye başvurmanız tavsiye edilir. Bu yazı dizisinde yer alacak konular okuyucuların yorumları doğrultusunda şekillenecektir. Lütfen anlatılmasını istediğiniz konuyu bana iletiniz.

World Wide Web (www) bir dizi deney sonucu olarak CERN labaratuarlarında uzun süren çalışmalar sonucunda geliştirilmiştir. Tim Berners-Lee nin başkanlığını yaptığı geliştirme grubu internet üzerinden dataların uzak yerlere iletilmesi üzerine yaptıkları araştırmalar sonucunda HTTP denilen protokolü oluşturmuşlardır. Ve bu protokolle birlikte HTML denilen basit ve esnek olan programlama dili bulunmuştur. Bu dil web browserler üzerinde metin ve grafik görüntülemeye imkan veriyordu. Ve yine bu dille (HTML) sayfalar arasında geçişe olanak tanıyan “Link” deyimide doğmuş oldu.

Bu yeni başlayan akım hızla geliştirilerek şu anda kullanılmakta olan HTML 4.0 versyonuna kadar ilerlemiştir. Günümüzde kullanılan HTML ilk bulunana göre bir çok ekstra özellik içermektedir. Bu özellikler içinde en önemli olanı esnek metin biçimlendirmedir. (<font> elementi yardımı ile) ikinci olarak sayfa yapısının tamamen esnek şekilde yapılandırılmasıdır (Tablo ve Frame’ler kullanılarak).

HTML dilinin standartlaşması ile metinler, grafikler, resimler ve diğer tüm belgeler network üzerinden diğer kullanıcılar ile paylaşılmaya başlandı. Fakat içerik yapısı tamamen sabitti ve herşey HTML içinde tanımlıydı değiştirilemezdi. Server’ın (sunucu) sunduğu dosyaları istemci (client) işletim sistemi farklılığı olmadan işleyebiliyordu.

HTML in gelişmesi ile birlikte kullanıcılara web sayfalarına bilgi girebilmelerine olanak tanında (<input> elementi yardımı ile). Bu şekilde bir çok uygulama geliştirildi çünkü artık kullanıcı da sunucuya bilgi gönderebiliyordu. Fakat çoğu uygulamada bu kullanıcıdan gelen bilgilerin anında işlenmesi ve yeniden bir text bazlı HTML dökümanı hanine getirilmesi gerekiyordu. Bu ise hiç hızlı bir yöntem değildi.

Bu zorluğu aşmak isteyen geliştiriciler kolları sıvıyarak CGI (Common Gateway Interface) arabirimini geliştirmeye başladılar. Bu arabirimi standart haline getirdiler ve tamamen “C” dili üzerine kurdular. Cgi-bin dizinide bu şekilde doğmuştur (“bin” terimi derlenmiş “C” kodu olmasından dolayı “binary code” anlamında eklenmiştir). İlk uygulamalar derlenmiş ufan programcıklar halinde olmuştu. Fakat bu haliyle bile kullanışlı değildi çünkü dosya içinde yapılacak en ufak değişiklikte bile yeniden derlenmesi gerekmekteydi. Buda CGI ın kullanımını olumsu yönde etkiliyordu.

Bu kısıtlamaları kendine sınır olak görmeyen geliştiriciler yeni bir script dili geliştirdiler. Bu dil “Practical Extraction and Reporting Language” yani PERL adını aldı. Bu dil sunucu ile iletişim halinde olan ilk dildi yani “C veya C++” dilleri ile yazılan scriptin her seferinde derlenmesi derdi ortandan kaldırılmış oldu.

Perl hala populer bir dil olarak çoğu uygulamada özellikle de Unix ve Linux tabanlı sistemlerde kullanılmaktadır.

Server-Tabanlı Script Teknolojileri
Şimdiye kadar anlatdığım CGI dilleri web sunucusu üzerine bir yama yapmadan yada ekstra bir program yüklemeden çalışmamaktadır. Bu programlar kullanıcıdan gelen isteği algılar ve isteğe göre dosyayı okur daha sonra onu sunucu içinde işler ve bir çıkış dosyası oluşturarak kullanıcıya sunarlar.

Perl ilk populer sunucu-tabanlı uygulama geliştirme dili olarak litaratüre geçmiştir. Fakat bu dil çok fazla gelişim geçirmiştir. Özellikle de Unix ve Linux tabanlı sunucularda yeni nesil programlama dili olan PHP (Personal Home Page) ye yerini bırakmıştır.

Microsoft firması web sunucu sektöründeki en önemli atılımını “Windows NT 3.51” ve bu işletim sistemine entegre halde olan “Internet Information Server 1.0” (IIS) sayesinde yapmıştır. Bu yazılım geçmişe dönük olarak CGI desteklemekle (her şekilde C ve C++ dili ile geliştirilmiş uygulamaları) birlikte yeni bir arabirim içeriyordu.

Bu arabirime “Internet Server Aplication Programing Interface” yani ISAPI adı verilmiştir. Bu arabirim sayesinde web sunucu perl dilinin tüm esnekliği standart hale getirilmiş oldu. Bu atılımla birlikte tüm yazılım geliştirciler ISAPI ile uyumlu olan yazılımlar geliştirmeye başladılar.

Microsoft ISAPI ile berabe yeni teknoloji olan asp’yi duyurdu. asp teknolojisi IIS ile ISAPI sayesinde bağlanmış oldu. asp den önce en çok “Internet Database Connector” (IDC) kullanılmaktaydı.
asp ile IIS ilişkisi
asp sadece kendisi için yazılmış olan DLL i kullanır (asp.dll). Bu dosya standart olarak web sunucu da yer almaktadır (sadece IIS 1.0 sonrası) (WinntSystem32 inetsrv dizininde yer almaktadır). Bu DLL sadece asp dosyalarını (genellikle .asp uzantılıdırlar) okuyup içerisindeki script komutlarını işlemek ve sonuçlarını HTML ve metin içeriği ile birlikte Web gözatıcısına yollamak görevini üstlenir.

IIS Uygulama Yapıları
IIS içerisindeki işlemleri daha iyi anlayabilmek için uygulama yapılarının windows içinde nasıl çalıştığını anlamalıyız. Web sunucudaki (IIS) her web sitesinin sunucu üzerinde yer alan bir kök dizini vardır. Varsayılan (Default) web sitesi otomatik olarak c:inetpubwwwroot dizinini kendine kök dizini atar (değiştirilebilir). Her yeni açılacak web sitesi için bir kök dizini belirlenmesi zorunludur. Sunucu üzerindeki web sitelerini görmek için IIS yönetim arabirimi olan “Internet Service Manager” programı kullanılır.

IIS üzerinden default web sitesine sağ tıklayıp özellikler seçeneğini seçtiğimiz zaman, açılacak olan “default web site özellikleri” ekranından “home directory” tabına tıklanır. Gelecek olan sekmeden “configration” butonuna basarak uzantılar ile ilişkilendirilen arabirimler görülebilir.
asp dosyalarının işletilmesi
asp uzantılı dosyaların asp.dll yardımı ile derlendiğini bilmekteyiz peki ya bu derlenme nasıl olmakta.

Birinci basamak olarak asp dosyası içerisinde server taraflı kod olup olmadığı denetlenir. Eğer dosya içerisinde sunucu taraflı işletilecek bir kod bulunmaz ise IIS tarafından direkt istemciye gönderilir. Bu windows 2000 de yeni bir özellik olarak eklenmiştir. Bu sayede .asp uzantılı dosyaları kullanmamıza olanak tanır (içerisinde sunucu taraflı çalışacak kod bulunmayan dosyalara bile asp uzantısı verilebilmektedir).

Eğer DLL içinde server taraflı çalışacak bir kod olan dosya ile karşılaşırsa; satır satır bu dosyayı işleterek script blokları içerisideki komutları işletir ve çıktırısını yine aynı yere gelecek şekilde bir çıkış dosyasına kaydeder. Bu dosyada istemci bilgisayarına gönderilerek işlem tamamlanır.

Bilgi : IIS in ilk versiyonlarında DLL asp dosyalarını satır satır okuyup satır satır işleyip yine satır satır çıktı alırdı. Buda performansta ciddi bir düşme meydana getirirdi.

asp ile IIS ilişkisi
asp script motoru (asp.dll) dosya içerisinde sunucu taraflı çalışacak kod olup olmadığını iki şekilde anlar:

<% ve %> kullanarak

En çok kullanılan yöntem olup script bloğu başlangıcına “<%” ve sript bloğu bitişine “%>” yazılarak arasında kalan kısıma sunucu taraflı kod yazılır.

<HTML>
<BOdy>
Bu bir HTML metinidir
<%
Rem burasi sciprt bloğudur
%>
</BOdy>
</HTML>

<script> elementini kullanmak

Nadir olarak kullanılan bu yöntem ile sunucu taraflı kodun yer aldığı script bloğunu <script> elementi ile açıp </scritp> elementi ile bitirilmesi baz alınmıştır. Bu şekilde ki kullanımda element içerisine yazılacak olan “Runat” özelliği sayesinde istemci veya sunucu taraflı çalışma özelliği eklenmiştir.
<HTML>
<BOdy>
Bu bir HTML metinidir
<script runat=”server”>
Rem burasi sciprt bloğudur
</script>
</BOdy>
</HTML>

Bilgi : Server Side Includes (SSI) kullanarak harici dosyaları da asp dosyamız içerisine dahil edebiliriz. Bu konuyu ilerideki derslerimizde ve uzmanlar için asp yazı dizisinde ayrıntılı olarak ele alacağız.

Script Dilini Belirlemek
IIS standart olarak iki script motoru (scripting engine) ile beraber gelir. Bunlar “VBScript” ve “Jscript” dir. Bu motorlar birlikte bulunurlar. Bunlar dışında TCL ve PerlScript gibi diğer script motorlarıda mevcutdur fakat bunlar IIS ile beraber gelmez sadece sonradan eklenir.

asp ye biz hangi script motorunu kullanması gerektiğini söyleyebiliriz. Bu genelde standart olarak IIS de ayarlanmış haldedir. Bu tanımı yapmanın en kolay yolu asp sayfamızın ilk satırında özel içerik tanımı yapmaktır. Aşağıdaki şekilde yapılır.

<%@Language = “dil”%>
Bu şekilde sayfanın VBScript mi yoksa Jscript mi kullanacağı tanımlanmış olur. VBScript için


<%@Language = “VBScript”%>

yazabiliriz. Aynı Mantıkta Jscript için


<%@Language = “JScript”%>


Bu tanımlama yapılsın yada yapılmasın script bloğumuzu <script> elementi ile tanımlamışsak istediğimiz dili oradada tanımlayabiliriz.

<HTML>
<BOdy>

Bu bir HTML metinidir

<script Runat = ”server” Language = “VBScript”>
Rem burasi sciprt bloğudur ve dil olarak VBScript Kullanılmıştır
</script>

<script Runat = ”server”
Language = “JScript”>
Rem burasi sciprt bloğudur ve dil olarak JScript Kullanılmıştır
</script>

</BOdy>
</HTML>

alperen195

asp

asp, Microsoft’un NT Server üzerinde çalışan IIS (Internet Information Server) için hazırladığı bir standart. Bir programlama dili demiyoruz çünkü asp kendine özgü bir dil değil, bir Web programlama tarzı. asp’de JavaScript veya Visual Basic Script kullanılabiliyor. İleride hem kullanımının kolay olmasından hem de daha fazla kişinin bilmesinden dolayı genellikle Visual Basic Script kullanacağız. Tabi gerektiği kadar VB Script te anlatılacak. Ama asp yazım tekniğini öğrendikten sonra kendi bildiğiniz dille yazmak hiç sorun olmayacaktır.


asp’NİN MANTIĞI

asp bir Server Side Script olduğu için Web sayfası kullanıcının ekranında görüntülenmeden işlenir, gerekli işlemler yapıldıktan sonra html kodları oluşturulur ve kullanıcının bilgisayarına gönderilir. Yani eğer sayfada hepsi varsa önce server side scriptler(asp,cgi gibi) sonra client side scriptler ve en son bunların işlenmesinden oluşan HTML kodları üretildikten sonra sizin yazdığınız diğer HTML kodları ile birlikte işlenir.


BİR WEB SAYFASINA asp EKLEMEK

asp komutları normal HTML komutlarından <%...%> taglari ile ayrılır. asp’nin default dili VBScript’tir. Eğer JavaScript ile yazmak istiyorsanız sayfanın başına <% LANGUAGE=JSCRIPT %> yazmanız gereklidir. Bundan sonra sayfada asp kullanacağınız yerlere <%...%> yazmanız yeterlidir.

asp Uyumluluğu(Compatibility)

1. asp bir Microsoft teknolojisidir.
2. Bilgisarınıza IIS (Internet Information Server) kurabilmek için bilgisayarınızda Windows NT 4.0 veya sonraki versiyonların kurulu olamsı gereklidir.
3. Bilgisarınıza PWS (Personel Web Server) bilgisayarınızda Windows 95 veya sonraki versiyonların kurulu olması gereklidir.
4. Chiliasp Windows İşletim sistemi olmadan asp’nin çalıştırılmasını sağlayan bir teknolojidir.
5. Instantasp de Windows İşletim sistemi olmadan asp’nin çalıştırılmasını sağlayan bir diğer teknolojidir.

alıntıdır

alperen195

asp.NET ’ATLAS’ nedir?

asp.NET ’ATLAS’ Giris

Yazilim gelistiriciler HTML’in User Interface (UI) (kullanici arabirimi) özelliklerinin sinirlari, JavaScript’in karisikligi, sorunlari ve tarayici (browser) uyumluluklari ile ilgili bir çok sorunlarla sürekli olarak yüz yüze gelmektedirler

Son bir kaç yildir, tarayicilarin kapasiteleri ve yeni özellikleri web uygulamasi gelistirenlere client tarafli uygulama yaratmanin olanaklarini tekrar kesfetmeye cesaret vermistir. Tüm popüler tarayicilar programlanabilir döküman nesne modelini (DOM-Document Object Model) ve bu tarayicilarin son bir kaç versiyonlari, direkt olarak client ve sunucu arasindaki iletisim kurulabilmesi için tüm sayfayi sunucuya postback yapmadan tarayicilara yeni özelliklr eklemislerdir. Bunun sonucunda color=#0000ffMicrosoft Virtual Earth ve Microsoft Windows Live gibi yeni kusak web uygulamalarin drag and drop gibi UI özelliklerini gerçek zamanli data islemleri ile gerçeklestiren ve destekleyen örnekler ortaya çikmistiir.

Yukarida verilen örnek uygulamalarin yaratilmasi kolay bir islem degildir. JavaScript ile kod yazmalisiniz ve tarayicilarin document object modelini iyi bilmeli ve bunlarin degisik tarayicilardaki farklarini ve çalisma seklini iyi anlamalisiniz. JavaScript nesne tabanli uygulama gelistirmeyi,uygulama gelistiricilerin .NET Framework’deki gibi alisik olunan tip güvenli kod yazmayi ve bunun getirdigi diger özellikleri sunmaz.

Tüm bu yenilikler çerçevesinde asp.NET ‘ATLAS’ ortaya çikmistir. ‘ATLAS’ client script kütüphaneleri ile asp.NET 2.0 sunucu tarafli framework’ü birlestiren yeni bir asp.NET web uygulamalari teknolojisidir. ‘ATLAS’ asp.NET’in sundugu sunucu tarafli sayfalari gibi client tarafli web sayfalari için ayni gelistirme platformunu sunar. ‘ATLAS’ asp.NET’in bir uzantisi ve sunucu tarafli hizmetler ile tümlesik bir yapidadir. ‘ATLAS’i kullanarak, arka planda sunucu ile yapilan iletisim yeteneklerini alikoyarak, uygulamanin süreçlerinin önemli kisimlarini istemci tarafina tasiyabilirsiniz. Sonuç olarak, zengin UI uyumlu ve sunucu iletisimi olan sayfalar yaratabilirsiniz.

’ATLAS’ ilk olarak 2005 Professional Developer’s Conference (PDC)’inda duyurulmustur. Nikhil Kothari Web Platforms and Tools takiminda mimar olarak görev yapmaktadir. Bu ekibin asp.NET’in ilk ortaya çikisindan bu yana UI yönünden daha zengin web uygulamalari yapmak ve HTML’in, JavaScript’in ve sunucu kontrollerinin iç içe tüm tarayicilarda çalisabildigi bir uygulama yaratmak için bugüne kadar çalistiklarini ifade etmektedir. ’ATLAS’in ortaya çikisini ilk kilometre tasi olarak gören Nikhil Kothari ikinci kilometre tasininda ’ATLAS’ framework’ü tüm insanlara sunmak oldugunu söylemektedir.

’Atlas’ ve AJAX

Web uygulama gelistirme dünyasinda, istemci-sunucu iletisimini ve zengin UI yaratmak için mevcut teknolojilerin kümesi müsterek olarak AJAX (Asynchronous JavaScript and XML) olarak bilinir. AJAX, uyumlu ve etkilesimli web sayfalarini tarayicilarin yetenekleri ile birlestirip web uygulamalari yaratmayi amaçlayan bir yaklasimdir. ‘ATLAS’ size AJAX stilinde uygulamalar yaratmaniza olanak saglamasinin yaninda, daha da ileriye giderek tam bir framework sunarak platformlara (istemci-sunucu) uygun uygulamalar yaratmaniz için her iki platformda programlamanin ayni düzeyinde imkanlar sunar.

’ATLAS’ neler sunuyor?

‘ATLAS’in birincil amaci istemci tarafli script özellikleri ile asp.NET’in server tarafli gelistirme platformuna sagladigi genis kapsamli özelliklerinin uyumlu ve bütünlesik bir biçimde çalismasini saglamaktir.

Client Özellikleri

client tarafli gelistirme için, ‘ATLAS’ JavaScript ile uygulama gelistirmenin karisikligini yönetme ve asagidaki gelistirme özelliklerini sunar.

asp.NET framework’ünden gelen ve alisik oldugumuz nesne tabanli programlama özelliklerini kullanarak istemci kodlari yazabilirsiniz.
Otomatik tarayici uyumlulugu sayesinde farkli tarayicilar için farkli tipte kodlar yazmak zorunda kalmazsiniz.
Drag and Drop (Sürükle-Birak) gibi zengin UI özelliklerinin var oldugu bilesenler ve istemci script API’leri vardir. Bu özellikleri HTML kontollerine çok az kod ekleyerek ya da hiç kod yazmadan ekleyebilirsiniz.
asp.NET sunucu kontolleri için kullandiginiz deklaratif sözdimizinine (syntax) benzer olan istemci gelistirme için deklaratif bir model sunar.

Sunucu Özellikleri

‘ATLAS’ istemci scriptleri ile sunucu tarafli asp.NET gelistirmeyi entegre olarak olarak çalismasini saglar. asp.NET ‘ATLAS’ uygulamalari için asagidaki özellikleri sunar.

Web service’lerin ’ATLAS’ ile birlikte entegre olarak kullanilmasi Profiles Services (Profil Hizmetleri) gibi oldukça yararlidir.
asp.NET Web server kontrolleri kullanildigi zaman ’ATLAS’ uygulamalarinin ihtiyaç duydugu client script’ler otomatik olarak üretilir.
Client tarafli gelistirme için Visual Studio gelistirme aracina entegre edilmistir böylece bu size debug etme, yazdiginiz kod parçaciklarini tamamlama ve diger ürün özelliklerini size verir.
Client Tabanli Web Uygulamalarini, AJAX ve asp.NET ’ATLAS’’i Anlamak

JavaScript kullanarak istemci tarafli program yazmak yillardir bilinen bir yoldur. Popüler tarayicilarin son versiyonlari XMLHTTPRequest nesnesini tanitti. Bu nesne asenkron olarak sunucu ile yapilan XML datalarinin alisverisi ile kurulan iletisimin tüm sayfadaki datanin tekrardan sunucuya gidip geri dönerek tüm verileri tekrardan olusturmaksizin gerçeklestirmesini sagladi.

Bu teknoloji ile programlanan web sayfalari AJAX olarak karsimiza çikti. AJAX, uygulama gelistiricilere sayfanin içinde yer alan verilerin tümünü kaybetmeden, sayfada önemli duraksamalar yapmadan data operasyonlarini gerçeklestirme ve kullanicilar ile çok uyumlu web sayfalari yaratilmasina olanak sagladi. AJAX benzeri Microsoft Virtual Earth sitesi (www.virtualearth.com) ve Outlook Web Access istemci tarafli email uygulamalari gib örnekleri verebiliriz. Bu iki örnek genis kapsamli UI ve bu yaklasimla insa edilen uygulamalar için yüksek performansli örnekleri sergiler. ‘ATLAS’ kod adiyla gelen yeni asp.NET teknolojisi AJAX yaklasimlarini uygular ve bunu daha ileriye götürür. Asagida AJAX kavramlarinin tanimlarini, ‘ATLAS’in belirttigi web uygulama gelistirmenin sorunlarinin listesini, AJAX yaklasiminin gelistirilmesini ve önemli evrimini görebilirsiniz.

AJAX Teknik Kavramlari

Uygulama gelistiriciler, XML data olarak bilgileri paketlemek için XMLHTTPRequest nesnesini kullanarak, web servislerini istemci tarafindan çagirabilir, böylece XML olarak paketlenmis datayi network üzerinden gerekli yerlere transfer edebilir. XMLHTTPRequest nesnesi uzak çagri yapan, data alip gönderen bir proxy nesnesini saglar.

AJAX kapsamli bir sekilde özellikle JavaScript (ECMA Script) olmak üzere istemci tarafli script kullanir. JavaScipt uzak yordam çagrisi yapmak, istemci üzerinde uygulama islemlerini gerçeklestirmek ve gelistirilmis UI özellikleri yaratmak için kullanilir.

AJAX çözümleri JavaScript ile beraber asagidaki bir kaç tane daha diger istemci teknolojilerini kullanir.

Tarayicilarin Document Object Modelini (DOM) kullanir ve bu nesneleri (Document, window ve digerleri) programatik olarak kullanabilir..
Server tarafina gidip gelmeden Dinamik HTML (DHTML) ile HTML’in kullanici ile etkilesimde oldugu özellikleri client script ile daha da gelistirip kullanabilir
Programatik olarak paket halinde bulunan drag and drop gibi UI özellikleri sayfadaki diger HTML elemanlarina uygulayabilir
Bilesenleri, client tarafli kapsamli UI özelliklerinin desteklendigi custom(özellstirilmis) JavaScript’leri, kullanabilir.
ATLAS Tarafindan Listelenen Uygulama Gelistirme Sorunlari

Web sayfalarindaki HTML elemanlar tarayicilara göre programlanmalidir. Her tarayici az farkla DOM ve DHTML versiyonlarini içinde barindirir.
Client programlama sadece JavaScript ile yazilabilir. Bazi Ajax türlerinin özelliklerini uygulamak karmasik olabilir ve JavaScript hakimiyeti gerektirebilir.
JavaScript .NET ile uygulama gelistirenlerin alisageldigi nesne yönelimli programi gibi dil özelliklerinin bütününü sunmaz.
JavaScript ve client uygulamasi gelistirme IDE’ler tarafindan çok iyi bir sekilde desteklenmez.
’ATLAS’ bu problemleri çözmek ve client tarafli uygulamalar yaratmak için tam bir framework yapisi sunar. ’ATLAS’ client ve server tarafli bilesenleri asp.NET ile kullanabilmek için entegre edilmistir.

’Atlas’ Mimarisi

‘ATLAS’ uygulamasi client-script kütüphanelerini, UI’leri yönetmek ve server tarafli bilesenleri çagirmak için kullanilir. ‘ATLAS’ ayni zamanda önceden tanimlanan client script’leri üreten ve client tarafi ile etkilesime girecek server bilesenlerini destekler.

’Atlas’ Client Bilesenleri

‘ATLAS’ kusursuz bir client tarafli uygulamalar yaratmak için katman mantigi ile kurulmustur. Client script kütüphanelerini (.js dosyalari) içerir. Bu katmanlar ise su görevleri üztlenmislerdir:

Tarayici uyumluluk katmani; bu katman çogu tarayicilar arasindaki uyumlulugu destekler, farkli tarayicilar için yazmak zorunda olunan scriptleri barindirir.
‘ATLAS’ çekirdek hizmetleri; siniflar, namespace’ler, olay yönetimi, kalitim, data tipleri gibi özellikleri JavaScript içinde genisletir ve bunlari içinde barindirir. Bu, nesne yönelimin özellikleri sayesinde, bakimi yapilabilen ve tekrar kullanilabilen yüksek kaliteli kodlar yazabilmemizi saglar.
‘ATLAS’ temel sinif kütüphanesi (base class library); string builders, debuggers, timers ve tracing gibi bilesenleri barindirir.
Web tabanli servisler; uygulamalar ile iletisim kuran, asenkron uzak methodlari çagiran ve yöneten ag olusturma ile ilgili katmana sahiptir. Bu kayman XMLHTTP üzerinden asenkron çagrilar yapmanin karmasikligini yokeder ve bir kaç satir scripting kod yazarak uzun kodlari kisaltir ve yönetilmesi daha kolay bir hale gelir.
UI katmani; ‘ATLAS’ çok fazla client yeteneklerini destekler: ‘ATLAS’ deklaratif sözdizimi, UI bilesenleri ve veri baglama (data binding) gibi
‘ATLAS’ client development için kendine özgü controllerin oldugu kontrol katmanina sahiptir. Bu kontroller, veri baglama, sürükle birak (drag and drop) gibi ‘ATLAS’ davranislarina baglanabilir ve buna benzer çesitli kontrollerin özellikleri vardir. Kontoller otomatik tamamlama textboxlar’i, ver baglanan listview’lari, navigasyon kontrolleri, ve daha fazlasini içerir.
Deklaratif programlama modeli; asp.NET server bilesenlerini yarattigimiz gibi ayni yolla ‘ATLAS’ bilesenleri yaratmaniza izin verir.
‘ATLAS’ client script kütüphanelerini serverdaki asp.NET mimarisinin bir çesit alt kümesi olarak düsünebilirsiniz.

’Atlas’ Sunucu Bilesenleri

‘ATLAS’ sadece client script yaratmaz. ‘ATLAS’ server tabanli bilesenleri, server hizmetlerini, ‘ATLAS’ client scriptleri ile entegre olabilen kontrolleri ve asagidaki özellikleri içerir:

Profiles, membership, roles, personalization, ve globalization gibi asp.NET özelliklerini kullanilabilir yapan web servisleri vardir.
‘ATLAS’ server kontolleri, asp.NET server kontollerine benzer fakat ‘ATLAS’ client script’lerini ifade eder. ‘ATLAS’ kontolleri, button, label, option, textbox, checkbox, hyperlink ve validation contol’leri gibi asp.NET server kontollerine benzer.
Client davranislarini üretmek için JavaScript kullanan ‘ATLAS’ server kontrolleri, HoverBehavior, ClickBehavior, Popup, AutocompleteBehavior kontrollerini içerir.
Tüm ‘ATLAS’ kontrolleri Visual Studio içine entegre edilecektir. Böylece standart asp.NET kontrolleri ile birlikte tasarim kisminda bu kontroller ile çalisabilirsiniz.

Ileriki makalelerimde ATLAS’in kullandigi kütüphaneler ile ilgili bilgi verip ’ATLAS’ in Visual Studio 2005 ile nasil entegre çalistigini anlatip, kurulumunu yapacagim ve örnek bir uygulama ile gösterecegim.

Bu makalede anlatilanlar http://www.atlas.asp.net adresinden baz alinarak anlatilmistir

alperen195

asp ile Sıfırdan Veritabanı Oluşturma

Bu uygulamada öncelikle asp dosyası kullanarak veritabanı yaratacak, ardından yarattığımız tablonun içine bir de tablo ekleyecek ve eklediğimiz bu tablonun içine alanlar ekleyeceğiz. Kullanacağımız öğeler adovbs.inc dosyasında tanımlanmış olduğu için kodu çalıştırabilmek için bu dosyaya ihtiyacınız var.
İlk olarak scriptimize yaratacağımız veritabanı adını ve yolunu belirtmek için kullanacağımız formu hazırlayalım.



veritabani_yaratma_formu.asp

<form name="tablo_yarat" action="veritabani_yarat.asp" method="post"><input type="hidden" name="metod" value="veritabani_yarat"><center><table border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border-collapse: collapse" bordercolor="#111111" width="31%"><tr><td width="100%" colspan="2" bgcolor="#336699"><p align="center"><font color="#FFFFFF"><b>Veritabanı Yarat</b></font></td></tr><tr><td width="67%" bgcolor="#F4F4F4"><b>Tablo Adı:</b></td><td width="50%" bgcolor="#F4F4F4"><input type="text" name="veritabani_adi" size="20"></td></tr><tr><td width="67%"><b>Tablo Yolu:</b></td><td width="50%"><input type="text" name="dosya_yolu" size="20" value="C:\db\"></td></tr><tr><td width="100%" colspan="2" bgcolor="#F4F4F4"><p align="center"><input type="submit" value="Gönder" name="Gonder"> <input type="reset" value="Temizle" name="bosver"></td></tr></table>
Formumuz bu kadar. Şimdi asıl işlemi gerçekleştirecek olan scriptimizi yazmaya başlayabiliriz.Lafı fazla uzatmaya gerek görmüyorum... Gerekli açıklamaları yorum satırı olarak vereceğim.



veritabani_yarat.asp

<% " Dediğimiz gibi bu uygulama adovbs.inc dosyasını kullanıyor... "Çalıştırabilmek için mutlaka dosyanın içine include edilmesi gerekir..%><!--#include file="adovbs.inc"--><%metod = Request.Form("metod") if metod <>"" then if metod = "veritabani_yarat" then" Öncelikle veritabanını yaratalımVeritabani_Yarat yeni_veritabani_adi"İşte bu kadarrrr... Ardından veritabanına yeni bir tablo ekleyip sütunları oluşturalım...tablo_yarat yeni_veritabani_adi"İşlemimiz bitti, şimdi de kullanıcıya işlemin sorunsuz gerçekleştiğini bildirelim...Response.Write("<center><b>"&Request. Form("veritabani_adi")&"</b> adlı Veritabanı başarıyla oluşturuldu! Başka bir emriniz var mıydı sahip?</center>")Response.Write "<center><br><br><a href= " http://www.maxiasp.com"> Sağol canım, almıyım... </a></center>"Response.End End if
End if
"################################################# ######" Veritabani yaratmak için kullanacağımız işlemi Sub olarak hazırlayalım," Böylece her ihtiyaç duyduğumuzda çabucak yardıma çağarabiliriz."################################### ####################
Sub Veritabani_Yarat(yaratilacak_veritabani) dosya_yolu = Request.Form("dosya_yolu") veritabani_adi = Request.Form("veritabani_adi") yeni_veritabani_adi = ""&dosya_yolu&"\"&veritabani_adi&"" "Veritabanını oluşturacak ADOX nesnesini oluşturalım
Set cat = Server.CreateObject("ADOX.Catalog")
"Veritabanımızı yaratacak olan komutu verelim... cat.Create "Provider=Microsoft.Jet.OLEDB.4.0;" & _"Data Source=" & yaratilacak_veritabani & _";Jet OLEDB:Engine Type=5;"" Access 2000 Veritabanı için Engine Type=5 " Access 97 Veritabanı için Engine Type=4 yazılması gerekir.
"Ve veritabanımız oluşturuldu... Şimdi açtığımız ADOX nesnesini kapatalım.Set cat = NothingEnd Sub
"################################################# ######" Yarattığımız veritabanin içine tablo eklemek için kullanacağımız işlemi de" Sub olarak hazırlayalım..."################################## #####################Sub tablo_yarat(yaratilacak_veritabani)Set cat = Server.CreateObject("ADOX.Catalog")" Katalog açalım...cat.ActiveConnection = "Provider=Microsoft.Jet.OLEDB.4.0;" & _"Data Source=" & yaratilacak_veritabaniSet yeni_tablo = Server.CreateObject("ADOX.Table") "Yeni tabloya istediğimiz adı verelim... Ben sevgilimin adını verdim..."Burdan da söylemek istiyorum ki ÇOOOOKKK SEVİYORUM ONU! ;-)yeni_tablo.Name = "Sezin" " Öncelikle bir otomatik sayı sütununu yaratalım, aslına bakarsanız " bu uygulamanın en zor kısmı burası"Asıl mesele sütunun .Properties("Autoincrement") değerini True olarak ayarlamakta... ;-)Set sutun = Server.CreateObject("ADOX.Column")With sutun.ParentCatalog = cat.Type = adInteger.Name = "ID".Properties("Autoincrement") = TrueEnd With yeni_tablo.Columns.Append sutun" Şimdi diğer alanları ekleyebiliriz...With yeni_tablo"Alanları teker teker yaratalımWith .Columns.Append "Ogrenci_No", adInteger.Append "Ogrenci_Adi", adVarWChar.Append "Ogrenci_Soyadi", adVarWChar.Append "Telefon", adVarWChar.Append "Notlar", adLongVarWCharEnd With Dim adColNullable " Bu değişken adovbs.inc dosyasında tanımlamamış olduğu için"burada tanımlamamız gerekiyor...adColNullable = 2With .Columns("Ogrenci_Adi").Attributes = adColNullableEnd WithEnd With"Tabloyu veritabanımızın tablolar koleksiyonuna ekleyelim...cat.Tables.Append yeni_tabloSet sutun = NothingSet yeni_tablo = NothingSet cat = NothingEnd Sub %>
Böylece veritabanımızı oluşturuyor ve içine de istediğimiz bir tabloyu ekliyoruz. Veri alanları ile ilgili olarak aşağıdaki tabloyu da vermek de sonsuz fayda görüyorum. İhtiyacınıza göre tablo alanlarını oluşturabilirsiniz. .Append "Ogrenci_No", adInteger şeklinde tanımladığımız yerdeki adInteger bunun sayı alanı olduğunu belirtir.



Veri Tipi Kısaltması
SQL Veri Tipi
Açıklama

adSmallInt
integer
Kısa sayı

adInteger
long
Uzun sayı

adBoolean
boolean
Evet / Hayır

adDate
date
Tarih / Saat

adCurrency
currency
Para Birimi

adVarWChar
text
Metin

adLongVarWChar
memo
Not

smileys/07.gif

alperen195

İlk önce forumumuzu oluşturalım, kodları (bunu fom.htm olalak kaydedebiliriz)

<form method="POST" action="kaydet.asp">
<input type="hidden" name="Form" value="Destek Formu">
<table border="0" cellpadding="2" cellspacing="1" bgcolor="#DCDCDC">
<tr>
<td colspan="2" bgcolor="#DCDCDC" align="center"><font face="Verdana" size="2">
<b>Destek Formu</b></font></td>
</tr>
<tr><td bgcolor="#F5F5F5"><font face="Verdana" size="2">AD</font></td><td bgcolor="#F5F5F5">
<input type="text" name="ad" size="25"></td></tr>
<tr><td bgcolor="#F5F5F5"><font face="Verdana" size="2">SOYAD</font></td><td bgcolor="#F5F5F5">
<input type="text" name="soyad" size="25"></td></tr>
<tr><td bgcolor="#F5F5F5"><font face="Verdana" size="2">EMAİL</font></td><td bgcolor="#F5F5F5">
<input type="text" name="email" size="25"></td></tr>
<tr><td bgcolor="#F5F5F5"><font face="Verdana" size="2">MESAJINIZ</font></td><td bgcolor="#F5F5F5">
<textarea name="mesaj" cols="20" rows="4"></textarea></td></tr>
<tr>
<td colspan="2" bgcolor="#F5F5F5" align="center"><font face="Verdana" size="2">
<input type="submit" name="Submit" value="Gönder" ></font></td>
</tr>
</table>
</form>

Formumuzu oluşturduk, dikat ederseniz bu forum dahasonraki oluşturacağımız kaydet.asp dosyasına gidecek

’’form method="POST" action="kaydet.asp’’

Bu komut forumun belirtiğimiz sayfaya gitmesini sağlar. (Kendimizde göre değişebiliriz)

Buraya kadar tamam, forumuzu alıştık ve öğrendik... Sıra kaydet.asp dosyasının nasıl oluştuğunu öğreneceğiz...

Kaydet.asp (Kodları)

<meta http-equiv="Content-Language" content="tr">
<%
Vt_Yolu=Server.Mappath("formmail.mdb")
Bcumle= "DBQ="& Vt_Yolu &";Driver={Microsoft Access Driver (*.mdb)}"
set Baglanti= Server.Createobject ("ADODB.Connection")
Baglanti.open (Bcumle)
set rs= Server.Createobject ("ADODB.Recordset")
sql= "Select * from cevaplar"
rs.open sql,Baglanti, 1,3
rs.addnew
rs("Alan1")=request.form("ad")&" "&request.form("soyad")&" "&request.form("email")&" "&request.form("mesaj")
rs.update

%><p>Mesajınız kayıt edildi</p>

Vt_Yolu=Server.Mappath("formmail.mdb") => Veritaban yolu, forum.htm’den gelen bilgiler keydet.asp ye gider ordanda veri tabana yazılır.

Tabi biraz dikat ederseniz, kaydet.asp dosyasına nasıl veri tabana kaydetigini anlarsınız.

Bütün işlemler bitti sıra veritabanımızı oluşturmaya geldi, (Veri taban .mdb uzantılıdır düzenlemek için MS Acess’i kullanılabilirsiniz) Valla veri taban oluşturmak için aklıma pek bişey gelmedi ben servera upload ettim ordan indirebilirsiniz.
Kaydet.asp den formmail.mdb dosyasına yazdıklarımız kaydedilir.
Not: Bu döküman çok basit bir dökümandır, sadece aspde veritabana kayıt işleminin mantığını öğretmek için yazılmıştır ve ALINTI değildir!


Veri tabanı indirmek için:
http://ccc.domaindlx.com/Comaniac/formmail.mdb

Umarım açıklayıcı olmuşumdur.
Allaha Emanet Olun.

alperen195

asp SAYFALARININ ÇALIŞMA İLKESİ


Şimdi, ilk asp’mizi çalıştırdığımıza göre, biraz teknikten söz edebiliriz. HTML’in ziyaretçinin bilgisayarında çalıştığını biliyorsunuz; istemci Browser, sizin URL hanesine adını yazdığınız HTML dosyasını yine adresteki sunucu Web Server’dan ister. Web Server da bu dosyayı bulur ve içinde kayıtlı resim ve diğer unsurlarla birlikte istek sahibine gönderir. Fakat kimi zaman Server’a bize sadece bir dosyayı göndermesini değil, fakat bu dosyanın içinde kayıtlı komutlar varsa onları icra etmesini de bildirebiliriz. Bunu yapmanın bir yolu CGI programlarıdır. Bir diğer yolu ise asp’dir. Web Server, kendisinden bir asp belgesi talep edildiğinde, kendi kendine "Dur bakalım! asp istendiği zaman hemen alıp göndermek yok, önce bunu asp.DLL programına gönderelim.. Ondan sonra işimize devam ederiz!" der.

asp.DLL, kendisine bir .asp dosyasının geldiğini görünce, hemen asp’lerin Anayasası olan global.asa’nin çalışıp çalışmadığına bakar. global.asa, tıpkı diğer asp dosyaları gibi bir düz yazı dosyasıdır ve asp programlarının çalışma koşullarını düzenleyen kuralları içerir. (Bu dosyayı sırası gelince ele alacağız.) Yukarıdaki örnekte gördüğümüz gibi asp dosyası hem HTML kodları içerir, hem de içinde bir Script diliyle yazılmış kodlar vardır. asp’ye "program" özelliği kazandıran bu Script dili ile yazılmış kodlardır. asp.DLL, önce gelen .asp dosyasında hangi Script dilinin kullanıldığına bakar ve bunun için gerekli ortamı oluşturur; yani bu Script dilini yorumlayacak programı çalıştırır; bu program Script’i yorumlar ve icra edilecek komutları icra eder; asp.DLL, icra edilen komutlar, işletim sisteminin yardımını istiyorsa (örneğin bir veritabanından veri çekmek gibi, veya dosya sistemine bir dosya açtırmak, yazdırmak, sildirmek gibi) bu yardımın edinilmesini de sağlar. Bütün bu işlerin sonunda sizin yazdığınız HTML kodlarına ek yapmak (örneğin bir tablonun içini, çekilen verilerle doldurmak veya dosya sisteminden edinilen bir dosyanın içeriğini sayfaya aktarmak gibi) gerekiyorsa bu ekleri asp.DLL yapar.
asp.DLL, kendisine sevk edilen dosyayı satır satır okur ve önce dosyadaki asp kodlarının gerektirdiği HTML değerlerini bulur; yani önce asp icra edilir, gereği yerine getirilir. Sonra HTML bölümleri ile birleştirilip sonuçta sunucuya saf ve temiz bir HTML sayfası gönderilir. Bu sayfanın içinde bir satır bile asp kodu bulunmaz. Eğer sayfanıza ziyaretçinin Browser’ında çalışması amacıyla Javascript veya VBScript kodları koydu iseniz, elbette bu kodlar HTML’in parçası olarak ziyaretçiye gidecektir. Fakat giden sayfada artık asp’ye ilişkin hiç bir şey kalmamış olacaktır.
KİŞİSEL WEB SERVER KURULUMU (PWS , IIS)

asp’nin Dili

asp, bir teknolojidir. Kendi başına bir yazım kuralı yoktur. asp tekniğini kullanabilmek için, asp sayfasının talep edilmesi halinde ziyaretçiye gönderilmeden önce asp.DLL’ye teslim edilmesi bu teknolojinin kullanılabilmesi için hemen hemen tek şarttır. Bunu, dosya uzantısını .asp yaparak sağlarız.
asp.DLL ise, dünyada mevcut bütün Script dilleri ile verilecek komutları kabul edebilir. Sadece asp.DLL’e sayfadaki kodların hangi dilde olduğunu söylemeniz gerekir. Bunu, asp sayfasının birinci satırında yaparız. Örneğin asp’ye VBScript dilini kullanmasını belirtmek için bu satırı şöyle yazarız:
<% @Language=VBScript %>
asp sayfalarında genellikle VBScript, JavaScript ve JScript kullanılır. Ancak örneğin Perl dilinden türetilen PerlScript, PHP’den türetilen PHPScript de giderek ilgi çeken asp dilleri arasına giriyor.
Bir asp sayfası içinde farklı Script dilleri kullanılabilir.
Biz bu kitapçıkta örneklerimizi VBScript diliyle yazacağız.

YAZILIM KURALLARI

VBScript komutları, anahtar kelimeleri ve değişken adlarının büyük harf-küçük harf olması önemli değildir. Yani yukarıdaki ifadelerden birini şu biçimlerden birinde yazabilirdik; kodumuz yine de çalışırdı:
For fontBoyut = 1 To 7
FOR FONTBOYUT = 1 TO 7
for fontboyut = 1 to 7
Fakat... Bu demek değildir ki, VBScript ile kodlamanın kendi gelenekleri yok! VBScript’çiler genellikle komutların birinci harfini büyük yaparlar: For gibi. Değişken adlarında ise kendinize anlamlı gelen bir biçim tutturabilir ve öyle devam edebilirsiniz.
Eğer bir kod satırı çok uzun geliyor ve daha sonra anlaşılması imkansız derecede uzuyorsa, bu satırı alt çizgi (_) ile aşağı satırda devam ettirebilirsiniz. Örnek:
<%
If degisken1 > 1 And _
değisken1 < 10 Then
%>

DEĞİŞKENLER

İyi programcılık değişkenlerin önceden beyan edilmesini gerektirir. Bunu DIM komutuyla yaparız. DIM, Dimension (boyutlandır) kelimesinden kısaltılmıştır. Pek akıllıca görünmese de bu komut, bilgisayarın değişken yeri olarak bir bellek alanının boyutunu belirtmesini sağlar.
Değişkenlere verilecek ismimlerin anlaşılır olması programın okunulurluğunu kolaylaştırır. Ayrıca değişken tanımlamaları ile ilgili bazı kurallar mevcuttur. Bu kurallar aşağıda verilmiştir:
1- Değişken ismi bir harf ile başlamalıdır
Ad1,Ad2 şeklinde değişken tanımı yapılabilir fakat 1Ad veya 2Ad kullanımı yanlıştır.

2-Değişken isminde boşluk bulunamaz. Bunun yerine alt çizgi karakteri kullanılabilir.
Adi_Soyadi doğru bir kullanım fakat Adi Soyadi gibi arasında boşluk içeren değişken tanımı yapılamaz.

3-Değişkene verilecek isim Vbscript komutlarını içeremez
Dim bir değişken ismi olamaz.

4-Değişken ismi 255 karakterden fazlada olamaz.
<%
DIM Gun, Ay, Ogrenci, Not
Gun = "Pazartesi"
Ay = "Ocak"
Ogrenci = "Necip"
Not = 5
%>
Bir asp sayfasının birinci satırı olarak
<% OPTION EXPLICIT %>
yazarsanız VBScript DIM komutuyla belirlenmemiş değişken kullanmanıza izin vermez; kullanırsanız hata verir ve durur. Bu ifadenin işinize çok yarayacağı bir diğer nokta, kodda değişken adını yazarken hata yapmanızı önlemektir. VBScript sizin hata yaptığınızı bilemeyeceği için yanlış kelimeyi yeni bir değişken sayacaktır. Değer atamadığınız bu yeni değişkeni kullandığınız yerlerde ya programınız hata verir, ya da kendisine doğru görünen işlemler yapar, fakat beklediğiniz sonucu elde edemezsiniz. OPTION EXPLICIT, yanlış yazdığınız değişkeni yeni değişken sayarak önceden tanımlanmamış değişken kullandığınızı düşünerek, duracaktır.


DİZİ DEĞİŞKENLERİ

VBScript’in kullanılmaya hazır bir çok fonksiyonu vardır; bunlardan biri olan Array ile, kolayca dizi değişken oluşturabiliriz. Diyelim ki, Gunler(7) dizi-değişkenini gün adları ile doldurarak oluşturmak istiyoruz:
<%
Dim Gunler = Array ("Pazartesi" , "Salı" , "Çarşamba" ,
"Perşembe" , "Cuma" , "Cumartesi", "Pazar")
%>
ile hem dizi-değişkeni oluşturabiliriz; hem de değerlerini atayabiliriz. Bu suretle oluşturduğumuz dizi değişkenin üyelerine daha sonra sıra numaraları ile atıfta bulunabilirsiniz. Örneğin:
<%=Gunler(6)%>
bize Pazar’ı verir. Neden? Çünkü hayatlarının büyük bölümünü penceresiz ortamlarda geçiren kişiler olan dil asarımcıları, sayı saymaya biz normal insanlar gibi 1’den değil 0’dan başlarlar; dolayısıyla Gunler dizi-değişkeni Gunler(0)’dan başlar!

REDİM :

Bazen elinizde eleman sayısı değişen bir data girdisi olabilir bu gibi durumlarda kullanılacak dizinin boyutuda değişken olabilir. Programınızın herhangi bir yerinde kullanılan bir diziyi yeniden boyutlandırma ihtiyacı duyulursa Redim keyword ü kullanılabilir böylece programımızın çalışması esnasında dizimizi yeniden boyutlandırabiliriz. Ancak unutulamaması gereken bir nokta bir dizi yeniden boyutlandırıldığında içerdiği eski datalar dizi içerisinden atılıır. Bir dizi içerisinde bulunan eski veriler kullanılmak isteniyorsa prereserve keywordu kullanılabilir.

ÇOK BOYUTLU DİZİLER

Bazı uygulamalarda matris yapısında dizi tanımlamalarına ihtiyaç duyulabilir. Böyle durumlarda çok boyutlu dizi tanımları kullanılabilir. Çok boyutlu dizi tanımı kullanılacak dizinin boyutları verilmek süreti ile gerçekleştirilebilir.
Dim myarray(3,3)
Şeklinde bir tanımlama 3 X 3 boyutlarında bir dizi oluşturur bu diziye atama yapılmak istenildiğinde ise:
myarary(0,0)="test"
myarary(0,1)="deneme"
myarary(0,2)="test2"
myarary(1,0)="deneme2"
myarary(1,1)="111-23-4"
myarary(1,2)="Mustafa"
şeklinde atama yapılabilir

SABİT DEĞERLER

VBScript’te bir kere verdiğiniz değeri hiç değişmeyen unsurlar (değişken diyemezdik, değil mi?) vardır. Sabit değer, bütün asp sayfası boyunca (hatta isterseniz, bütün site, yani Uygulama boyunca) değişmeden kalır. Bu değerleri Const (constant, sabit kelimesinden türetilme) komutuyla belirtiriz:
Const DolarDeger = 560780
Const SirketinAdi = "Web Tasarım ve Site Onarım A.Ş."
Const Slogan = "Siteler ve Kırık Kalpler Onarılır"

alperen195

asp (ACTIVE SERVER PAGES) Web ve Wap tarayıcınızın yetenekleri ile sınırlı olan sayfalarınızı, tarayıcınızdan bağımsız dinamik bir hale getirmenin yolu, asp teknolojisini bir an önce kavramaktan geçiyor. Korkulduğu gibi asp yeni bir programlama dili değil, aksine HTML,WML ve scripting kodlarını iç içe bulunduran web-wap sayfalarını, sunucu tarafında çalıştırma tekniğidir. Yalnız bu tekniği tam olarak anlayabilmek için Web ve Wap’ın nasıl çalıştığını, Server (Sunucu) ve Client (İstemci) ilişkisinin nasıl yürüdüğünü bilmek gerekiyor. Ayrıca Jscript, Vbscript, Perl gibi scripting dillerinden herhangi birine aşinalık veya en azından nesneye yönelik bir programlama dili, örneğin. Visual Basic kullanmış olmak ve HTML WML kodlarına yabancı olmamak başlangıç için yeterli olacaktır. Internet üzerinde HTML ve asp kodlarıyla ilgili yüzlerce site ve hazır kod bulunmasına rağmen WML ile asp destekli sayfalarla ilgili bilgi içeren bir site mevcut değildir. Bu yüzden yaptığımız projenin ileride arkadaşlarımıza örnek temsil edeceği düşüncesi ile yaptıklarımız en baştan ve asp hiç bilmeyen birisine anlatıyormuş gibi ele aldık. asp NEDİR? Active Server Pages kelimelerinin baş harflerinden oluşan asp, sunucu taraflı geliştirme ortamıdır. Dosya uzantısı “.asp” olan asp sayfalarında HTML-WML ve Script dili bir arada kardeşçe bulunabilmektedir. asp sayfalarının çalışmasını kısaca şöyle izah edebiliriz: Web-Wap tarayıcınıza .asp uzantılı bir adres girildiğinde, normal şartlar altında Web Server bunun asp olduğunu anlar ve dosya içerisindeki script kodlarını işletir. Kodlar işletildikten sonra kodun sonucunda oluşan HTML-WML kodlar ise kullanıcının tarayıcısına geri yollanır. asp teknolojisi sayesinde, sayfalarınıza koyacağınız HTML, VBScript kodları ve veritabanı uygulamaları, Server’da icra edileceğinden, ziyaretçinin Browser’ının örneğin VBScript’i tanımayan Netscape olması, hiç önemli değildir. asp bu özgürlüğü, kodların server tarafında işletilmesine borçludur. Kullanıcının ekranında sadece kodların işletilmesi sonucunda oluşan HTML-WML sayfası görüntülenir. asp’nin bir avantajı da, kullanılan kodların başkaları tarafından kopyalanamamasıdır. Hemen bir hatırlatma yapalım Web browserları ile (Intenet Explorer, Netscape vb.) WML sayfalarını görüntülemek imkansız. Biz bu yüzden sayfalarımızı Klondike WML browser’ı ile test ettik. Ayrıca gereken yerlerde sayfalarınmızın cep telefonunda nasıl görüneceğini test etmek için M3Gate adı verilen cep telefonu gibi çalışan bir simülatör kullandık. asp SAYFALARINI ÇALIŞTIRABİLİRİZ? asp, sunucu taraflı uygulama geliştirme ortamı olduğu için Web Server’ın varlığına ihtiyaç duyar. Microsoft’un asp için kullanabileceğiniz iki adet Web Server uygulaması var. Bunlar Personal Web Server (PWS) ve Internet Information Server (IIS)’dir. Ayrıca asp ile veritabanı uygulamaları da geliştirmek istiyorsak, veri tabanları ile bağlantıyı sağlayan ODBC uygulamasının yüklü olması gerekiyor. Web sayfalarınızı kendi bilgisayarımdan yayınlarım ve günde 5-10 hit’e razıyım, makinemde zaten Windows 98 işletim sistemi yüklü derseniz PWS’yi tavsiye ederiz. Eğer kompleks bir sisteminiz var ve her gün yüksek hit almak istiyorsunuz tabii ki IIS diyoruz. Çalıştığınız platform Windows 95, 98, NT4 WorkStation veya NT4 Server ise sisteminize Web Server programını kendiniz kurmalısınız. Hayır Windows 2000 Server kullanıyorsanız, bu işlemin otomatik olarak gerçekleştiği aklınızda bulunsun. Sayfalarınızı kendi kendinize deneyebilmek için mutlaka bilgisayarınıza Web Server kurmalısınız. Şimdi Web Server’ın nasıl kurulduğundan ve hangi ayarlamaların yapılması gerektiğinden kısaca bahsedelim... IIS (INTERNET INFORMATION SERVICE) KURULUMU Windows 2000 ve Windows NT versiyonları ile IIS’i kurma şansına sahip oluyoruz. IIS’in Pws’den farkı daha fazla makineye hitap edebilen ve daha sağlam bir web server olmasıdır. Şimdi Windows 4.0 Server işletim sistemi yüklü bir makinede IIS’in nasıl kurulup, konfigüre edileceğini anlatalım. Hemen hatırlatalım, eğer makinenizde ağ bağdaştırıcısı kurulu değilse hemen kurun yoksa IIS çalışmayacaktır. İlk olarak Start Settings Control Panel seçerek Network sekmesine ulaşalım. Control Panel (Denetim Masası) de Network (ağ) sekmesini seçelim. Bu mönüyü seçtiğimizde karşımıza gelen pencereden Services sekmesinden Add butonuna basalım. Network servislerinin seçilmesine izin verilen pencereden Microsoft Internet Information Server sekmesini seçelim. OK butonuna basarak IIS kurulumuna başlayalım. Bu sırada NT Server 4.0 cd sinin Cd-Rom da takılı olması gerekmektedir. Eğer IIS ‘in kurulu olduğu dizin bulunamazsa bizim Have Disk seçeneği ile yolu tanımlamamız gerekmektedir. IIS’in kurulması aşamasından hangi servislerin seçileceğine karar verilebilir. Bunlar WWW service, FTP service ve Gopher sevice olabilir. Ayrıca asp sayfalarımızın çalıştırılabilmesi için ODBC Driver’ında seçilmesi gerekmektedir. Bu kısım ileride ayrıca anlatılacaktır. Web,Wap sayfalarımızın yayınlanması için WWW servisin, Internet ve Intranet üzerinde dosya upload, download izin verilmesi için FTP servisin kurulması gerekmektedir.

alıntıdır.

alperen195

arkadaşlar şimdi lik bu kadar devamı gelecek inşallah yardımı olmuştır
benle irtibata gecmek isteyenler için msnem: saygılarımla

ali_cinpolat3

1.msn verme bir daha ark
2.asp wep tasarıma girmiyormu

alperen195

1ya bak benle tartışmaya girme burası yeri degil
2 ewt sen bilmıyosan ben ne yapayım
3 sanane benim msn mi vermemden istiyosan kaydet oke msn de görüşelim alem beni tanır tamammı ark
4 yasaksa yöneticiler der tamam kardeş